YT
 
 

im. Zbigniewa Herberta w Gorzowie WielkopolskimWojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna

O Bibliotece » Działy WiMBP » Dział Zbiorów Specjalnych

DZIAŁ ZBIORÓW SPECJALNYCH

Kierownik: mgr Małgorzata Barczyńska-Kowańdy  
Adres: ul. Sikorskiego 107 (wejście od ul. Kosynierów Gdyńskich)
Telefon: 95 727 70 61  

E-mail: adres e-mail

Czynny: poniedziałek - piątek 7.30 - 15.30  

 

WILLA HANSA LEHMANNA Z „GALERIĄ SZTUKI REGIONALNEJ” I „GALERIĄ KARYKATURY” (wejście od ul. Kosynierów Gdyńskich)
telefon: 95 727 70 61, 95 727 80 40, wewn. 154
czynna: poniedziałek - piątek 10.00 – 19.00
               sobota 10.00-15.00


   
Agendy: Oddział Zbiorów Audiowizualnych, Oddział dla Osób Specjalnej Troski

 

Dział Zbiorów Specjalnych posiada unikatowe zbiory, stanowiące źródłowy materiał ikonograficzny
i dokumentacyjny dla historyków, regionalistów, dziennikarzy, studentów. Udostępnia je prezencyjnie głównie w celach naukowych.

 

STARE DRUKI

 

Zbiór gromadzony od lat 70-tych XX wieku drogą zakupów antykwarycznych i aukcyjnych oraz darów, liczy 266 woluminów (są to XVI - XVIII wieczne wydawnictwa, reprezentujące nurt sakralny, historyczny, filozoficzno-społeczny, a także książki z zakresu prawa i językoznawstwa). 25 % kolekcji stanowią polonica; ok. 25 % to wydawnictwa niemieckojęzyczne - wśród nich egzemplarze dotyczące historii naszego regionu. np. XVI-wieczna Kronika: Andreas Angelus, Annales Marchiae Brandenburgicae […], Frankfurt a.d.O. : Hartmann, 1598 r., opisująca historię Księstwa Brandenburgii od 416 r. do 1569 r.

 

RĘKOPISY

 

341 jednostek inwentarzowych, wchodzących w  skład obszernych zespołów rękopiśmiennych, obejmujących głównie spuścizny osobiste literatów związanych z Gorzowem i regionem gorzowskim: pamiętniki, dzienniki, szkice, bruliony warsztatowe utworów wydanych i niepublikowanych, korespondencja urzędowa i osobista, dokumenty, odznaczenia, fotografie i in. takich postaci jak:, Włodzimierz Korsak, Zdzisław Morawski, Irena Dowgielewicz, Witold Niedźwiecki, Florian Nowicki, Janusz Olczak, Bronisław Słomka, Bronisława Wajs-Papusza.

 

KARTOGRAFIA

 

Zbiór o zasięgu chronologicznym XVI-XXI w., liczy ponad 1000 pozycji inwentarzowych i obejmuje  współczesne arkusze map i planów (ponad 800 wol.) oraz stare mapy (ok. 100 wol.). Dotyczy w większości historycznej Nowej Marchii (południowej części obecnego województwa zachodniopomorskiego oraz północnej części województwa lubuskiego). WiMBP  w Gorzowie Wlkp. stała się posiadaczem niemal kompletnego przeglądu kartografii nowomarchijskiej w okresie nowożytnym. Zbiór dokumentów rozwoju przestrzennego, przemian politycznych i historycznych regionu, a także świadectwa doskonalenia się sztuki kartograficznej na przestrzeni wieków, jest systematycznie rozbudowywany  i stanowi znakomite, cenne i niezwykle rzadkie uzupełnienie źródeł do dziejów regionu. W kolekcji występują  mapy luźne o różnym wizerunku i poprawności kartograficznej, której poziom kształtował się w zależności od rozwoju technik pomiarowych i inwencji ich twórców. Najliczniej reprezentowane są mapy ogólnogeograficzne, o różnym stopniu szczegółowości, wywodzące się ze wszystkich liczących się oficyn europejskich. W zbiorach kartograficznych znajdują się również atlasy z  końca XIX i początku XX wieku.

Najstarszym obiektem kartograficznym w zbiorze jest pierwsza, samoistna mapa Brandenburgii Eliasa Camerariusa, profesora matematyki uniwersytetu we Frankfurcie nad Odrą: Marca Brandenbvrgensis [et] Pomerania. Per Gerardum Mercatorem. Cum Privilegio. Skala ok. 1:830 000 wydaną przez Gerarda Mercatora w Amsterdamie  po 1585 r. (miedzioryt 49,5 x 36,5 cm. Sygn. KG685).

Ważną część zbioru stanowią plany  trzech największych bitew wojny siedmioletniej: pod Sarbinowem = Zorndorf (25 VIII 1758), pod Kijami (Sulechowem = Züllichau) (23 VIII 1759) i pod Kunowicami = Kunersdorf (12 VIII 1759).

Kolekcję dopełniają 22 miedziorytnicze tablice dystansowe, określające odległości pomiędzy ważniejszymi miastami Europy (w większości XVIII-wieczne diagramy).

 

IKONOGRAFIA

 

Pocztówki

Zbiór pocztówek przedstawia minione już bezpowrotnie obrazy ok. 60 miast i wiosek z okolic Gorzowa Wlkp.,  pozwala przywołać historię, jak również oddać panujący klimat końca XIX i całego XX stulecia. Kolekcja liczy ponad 850 sztuk (czarno-białe i kolorowe), z czego około 300 kart wydanych zostało do 1945 roku - od obiektów opartych na litografii, chromolitografii poprzez pocztówki wytwarzane techniką światłodruku, do fotografii pozbawionej wcześniejszego uroku ale będącej za to wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości. Obok typowych pocztówek w kolekcji można spotkać karty rozkładane, albumiki z pocztówkami do wyrywania oraz leporella – harmonijki z miniaturowymi widokami.

 

Grafika – 830 prac artystów z Gorzowa i regionu gorzowskiego.

Na uwagę zasługują źródłoznawcze materiały ikonograficzne, ukazujące zmiany w krajobrazie miast i opactw nowomarchijskich:

  • siedemnastowieczne sztychy Matthäusa Meriana, najwybitniejszego rytownika i wydawcy grafiki topograficznej i pejzażowej XVII wieku, przedstawiających widoki i plany m.in.: Cedyni, Chojny, Choszczna, Dębna Lubuskiego, Drezdenka, Frankfurtu nad Odrą, Gorzowa Wlkp., Karska, Kostrzyna, Mieszkowic, Mironic, Myśliborza, Ośna Lubuskiego, Recza, Słońska, Strzelec Krajeńskich, pochodzących z wydawnictwa Martina Zeillera:Topographia Electorat. Brandenburgici et Ducatus Pomeraniae [...]. Frankfurt a.M., 1652 r.
  • faksymile 18-wiecznych grafik z widokami miast z początków XVIII wieku, opublikowanych w formie teki w 1913 r.: Petzold, Daniel, Ansichten Märkischer und Pommerscher Städte auf dem Jahren 1710-1715. Nach Originalzeichnungen Daniel Petzolds im Auftrage der Königlichen Bibliothek [...], Berlin 1913 r.

 

Ekslibrisy – ok. 1000 miniaturowych dzieł sztuki graficznej, spośród których na uwagę zasługują ekslibrisy WiMBP w Gorzowie Wlkp.

 

Malarstwo oryginalne - kilkadziesiąt prac artystów lokalnych z cenzusem zawodowym, najczęściej członków ZPAP, wystawiających swoje prace w kraju i za granicą.

 

Zbiory fotograficzne - wśród nich kilkadziesiąt portretów ludzi związanych z życiem kulturalnym Gorzowa.

 

Książki XIX-wieczne - ok. 800 wol. wśród nich druki z zakresu historii, geografii, sztuki, nauk prawnych, filologii i językoznawstwa, teksty literackie, a także literatura poradnikowa z różnych dziedzin (gospodarstwo domowe, kuchnia regionalna, łowiectwo, mowy pogrzebowe, ziołolecznictwo, życie codzienne i in.).


ODDZIAŁ ZBIORÓW AUDIOWIZUALNYCH


ODDZIAŁ DLA OSÓB SPECJALNEJ TROSKI, GALERIA "KRĄG"