Rozbudowa zabytkowego budynku WiMBP

Trochę historii, czyli etapy prac nad projektem

Od początku istnienia Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gorzowie Wlkp. nie miała odpowiedniej siedziby na miarę jej potrzeb i możliwości rozwoju. Mieściła się w trzech zabytkowych budynkach, wymagających kapitalnego remontu o łącznej powierzchni 1770 m² oraz posiadała 14 filii miejskich. Brakowało miejsca na zbiory, brakowało stanowisk komputerowych i pomieszczeń do organizowania imprez kulturalnych. Ponadto biblioteka nie posiadała odpowiedniego zaplecza do pełnienia funkcji ponadlokalnej w stosunku do 28 bibliotek samorządowych północnej części woj. lubuskiego. Nie dysponowała również odpowiednimi warunkami do koordynacji działań na rzecz promocji regionu i aktywizacji społeczności lokalnych w oparciu o wielokulturowy potencjał. Stanowiło to tym istotniejszy problem, że nie było ośrodka pełniącego takiej roli w regionie. Przenikanie się kultur i tradycji: polskich, niemieckich, romskich, tatarskich i ukraińskich stanowiło o wyjątkowości i specyfice regionu północnej części województwa  lubuskiego.
 
Wieloletnie starania o pozyskanie dla biblioteki nowego funkcjonalnego obiektu nie przynosiły żadnych rezultatów. W 2003 r. nowa dyrekcja WiMBP rozpoczęła starania o rozbudowę siedziby przy ulicy Sikorskiego 107, mieszczącej się w zabytkowej willi. Podjęto prace nad projektem, licząc na wsparcie inwestycji z funduszy strukturalnych po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Wiadomo było, że jednym z priorytetów europejskiej polityki regionalnej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Dlatego zakładano również w przyszłości kontynuację projektu – II etap, czyli adaptację i renowację zabytkowej willi.
 
Prace nad projektem i przygotowaniem wymaganych załączników, w tym dokumentacji technicznej trwały około dwóch lat.

Bardzo ważne było zrozumienie potrzeby rozbudowy biblioteki przez władze samorządowe. Od samego początku Samorząd Województwa Lubuskiego deklarował udział finansowy w inwestycji. Sukcesem zakończyły się również starania o pozyskanie na ten cel środków z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Realizacja projektu nie byłaby jednak możliwa bez funduszy strukturalnych.

Źródła finansowania projektu: Rozbudowa zabytkowego obiektu Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gorzowie Wlkp.

Obszary problemowe, czyli dlaczego realizacja projektu jest ważna dla rozwoju regionu lubuskiego

Północna część województwa lubuskiego zlokalizowana jest w strategicznym miejscu – na przecięciu szlaków komunikacyjnych wschód – zachód oraz południe – północ, w sąsiedztwie dynamicznie rozwijających się aglomeracji (Szczecin, Poznań, Berlin). Mieszkańcy regionu to społeczność młoda, wykazująca rosnące potrzeby i oczekiwania w zakresie edukacji i kultury. W związku z powyższym szczególnie istotne było zapewnienie ludziom młodym powszechnego dostępu do wiedzy oraz szeroko rozumianej kultury. W ocenie Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową infrastruktura kulturalna jest słabą stroną północnej części regionu lubuskiego. To efekt wieloletnich zaniedbań i niedoinwestowania kultury w regionie, w którym dominującą rolę przez wiele lat odgrywał przemysł.
Szczególnie dotkliwie odczuwalny był brak nowoczesnego obiektu Biblioteki. Pauperyzacja społeczeństwa, bezrobocie, wysokie koszty zakupu książek i czasopism oraz dostępu do Internetu sprawiały, że rola gorzowskiej Biblioteki jako instytucji zapewniającej powszechny dostęp do wiedzy i kultury znacznie rosła.
 
Projekt zakładał skonsolidowanie ruchu regionalnego i utworzenie Euroregionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Dziedzictwa Kulturowego. Przekształcenie WiMBP w wielofunkcyjny ośrodek informacji i kulturalnej aktywizacji społeczności lokalnych wymagało rozbudowy dotychczasowej siedziby głównej, mieszczącej się w jednej z najpiękniejszych willi secesyjnych w mieście, wpisanej do rejestru zabytków.
Projekt był zgodny z założeniami Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004-2013
(Działanie 1.1 Rozbudowa i modernizacja bibliotek) oraz ze Strategią Woj. Lubuskiego w zakresie wzmocnienia pozycji bibliotek jako głównych ośrodków informacji oraz kulturalnej i obywatelskiej aktywizacji społeczności lokalnej.

Cel projektu

Główny cel projektu to wzrost roli kultury jako czynnika stymulującego rozwój społeczno – gospodarczy regionu lubuskiego. W założeniu realizacja projektu miała poprawić infrastrukturę kultury w regionie oraz umożliwić rozwój usług kulturalnych dla mieszkańców i turystów, jak też wpłynąć stymulująco na rozwój społeczno – gospodarczy regionu lubuskiego, stwarzając warunki do wzrostu zatrudnienia. Dobrze rozwinięty sektor usług, w tym dostęp do kultury, to ważny czynnik atrakcyjności regionu dla turystów i potencjalnych inwestorów.

Cele bezpośrednie projektu to poprawa dostępności do zbiorów i usług bibliotecznych, rozbudowa infrastruktury umożliwiającej poszerzenie usług kulturalnych dla mieszkańców i turystów oraz utworzenie ośrodka, koordynującego działania na rzecz promocji regionu i aktywizacji społeczności lokalnych w oparciu o wielokulturowy potencjał.

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna po rozbudowie

Projekt przewidywał rozbudowę Biblioteki na bazie dotychczasowej siedziby głównej przy ulicy Sikorskiego 107, mieszczącej się w zabytkowej wilii o powierzchni użytkowej ok. 742 m². Dużym atutem jest usytuowanie budynku – w centrum miasta, w bliskim sąsiedztwie urokliwego parku z początku XX wieku, licznie odwiedzanego przez gorzowian i turystów.
 
Nowy obiekt o  powierzchni 8.250 m² powstał na terenie przyległym do obecnej siedziby i  stanowi jej integralną całość. Zabytkowa willa została połączona z rozbudowaną częścią przeszklonym łącznikiem.
   
W nowym obiekcie usytuowano Informatorium, Oddział dla Osób Specjalnej Troski, Oddział Dziecięcy, Wypożyczalnię Główną, Wypożyczalnię Naukową, Dział Zbiorów Regionalnych-Euroregionalny Ośrodek Badań, Dział Zbiorów Specjalnych, Oddział Zbiorów Audiowizualnych,  Zespół Czytelń – Czytelnia Książek, Czytelnia Czasopism, Czytelnia Prasy Bieżącej, Czytelnia Bibliologiczno-Bibliograficzna, Punkt Informacji Europejskiej, Punkt Informacji Biznesowej, ponadto znajduje się  Zespół Magazynów, Ośrodek Alliance Française, Dział Informacyjno-Bibliograficzny, Dział Instrukcyjno-Metodyczny, Dział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów, Dział Udostępniania Zbiorów, Dział Administracyjno-Gospodarczy, Dział Finansowo-Księgowy, Dział Zarządzania Procesami Informatycznymi, Pracownię komputerową oraz  Pracownię plastyczną.
Biblioteka posiada również salę audytoryjną na 200 osób, dwie sale dydaktyczne wyposażone w odpowiedni sprzęt multimedialny, dwie szatnie, kawiarnię i Antykwariat Księgarski.
Budynek pozbawiony barier architektonicznych jest miejscem przyjaznym dla osób niepełnosprawnych.
Zwiększenie powierzchni użytkowej Biblioteki pozwoliło na zwiększenie liczby organizowanych imprez kulturalnych.

Kalendarium przygotowań do rozbudowy

• kwiecień 2003 – zgłoszenie koncepcji projektu WiMBP do udziału w programie Narodowego Centrum Kultury „Polskie regiony w europejskiej przestrzeni kulturowej” pod wstępnym tytułem: „Pogranicze wielu kultur – koncepcja utworzenia Euroregionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Dziedzictwa Kulturowego w Gorzowie Wlkp.”   
• 21/22 maj 2003 – udział Dyrektora WiMBP w konferencji zorganizowanej przez Narodowe Centrum Kultury 
• 16/17 czerwiec 2003 – udział Dyrektora WiMBP w seminarium na temat projektowania budowy obiektów bibliotek na przykładzie biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego 
• lipiec / sierpień 2003 – prace nad koncepcją projektu zgłoszoną do Narodowego Centrum Kultury 
• wrzesień / październik 2003 – udział koordynatora projektu w cyklu warsztatów szkoleniowych i konsultacji w ramach programu NCK „Polskie regiony w europejskiej przestrzeni kulturalnej” 
• październik 2003 – zalogowanie projektu pn. „Rozbudowa zabytkowego obiektu Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gorzowie Wlkp.” do bazy ISEKP Lubuskiego Urzędu Marszałkowskiego 
• listopad 2003 – zalogowanie projektu po pozytywnej ocenie eksperta do bazy Narodowego Centrum Kultury 
• 14 styczeń 2004 – wykonanie odwiertów geologicznych na terenie planowanej budowy 
• 11 maj 2004 – uzyskanie „Decyzji o lokalizacji inwestycji na cele publiczne” 
• czerwiec 2004 – podjęcie przez Zarząd Województwa Lubuskiego o uruchomieniu środków finansowych na wykonanie koncepcji architektoniczno – przestrzennej rozbudowy biblioteki 
• 14 październik 2004 – przekazanie dokumentacji projektu koncepcyjnego rozbudowy biblioteki z kosztorysem 
• 2 listopad 2004 – zatwierdzenie przez Zarząd Województwa Lubuskiego projektu koncepcyjnego rozbudowy biblioteki 
• 1 grudzień 2004 – pozytywne zaopiniowanie przez Komisję Kultury Sejmiku Województwa Lubuskiego wniosku Zarządu Województwa o podjęcie działań związanych z rozbudową biblioteki
• 20 grudzień 2004 – uchwalenie przez Sejmik Województwa Lubuskiego w budżecie na 2005 r. środków finansowych na przygotowanie projektu budowlano – wykonawczego oraz zapewnienie wkładu własnego niezbędnego do aplikowania o środki unijne 
• 21 grudzień 2004 – wyrażenie zgody przez Zarząd Województwa Lubuskiego na uruchomienie procedury zamówień publicznych na wykonanie dokumentacji technicznej 
• 7 styczeń 2005 – uruchomienie przetargu nieograniczonego na sporządzenie projektu budowlano – wykonawczego; wybór Biura Projektowo – Consultingowego „STRUKTURA” ze Szczecina 
• 30 czerwiec 2005 – przekazanie przez Biuro Projektowo – Consultingowe „STRUKTURA” pełnej dokumentacji technicznej rozbudowy biblioteki wraz z kosztorysem inwestorskim 
• 3 sierpień 2005 – przyznanie przez Ministra Kultury środków w wysokości na rozbudowę biblioteki w formie Promesy 
• 4 listopad 2005 – podpisanie umowy dotyczącej realizacji projektu w ramach programu operacyjnego Promesa Ministra Kultury 
• 28 listopad 2005 – ogłoszenie przetargu nieograniczonego na Inżyniera Kontraktu 
• 10 styczeń 2006 – posiedzenie Regionalnego Komitetu Sterującego, w trakcie którego zarekomendowano Zarządowi Województwa Lubuskiego wniosek WiMBP o dofinansowanie projektu rozbudowy biblioteki ze środków UE 
• 21 styczeń 2006 – przyznanie WiMBP przez Zarząd Województwa Lubuskiego dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 
• 9 luty 2006 – uzyskanie pozwolenia na budowę 
• 2 marzec 2006 – ogłoszenie przetargu nieograniczonego na wykonawcę inwestycji 
• 13 marzec 2006 – rozstrzygnięcie przetargu i wybór firmy KOMPLET INWEST z Gorzowa Wlkp. na Inżyniera Kontraktu 
• 4 maj 2006 – zakończenie postępowania o zamówienie z dnia 02.03.2006 (unieważnienie postępowania) 
• 26 maj 2006 – uruchomienie kolejnego postępowania o zamówienie publiczne w trybie negocjacji bez ogłoszenia 
• 13 czerwiec 2006 – podpisanie przez Wojewodę Lubuskiego umowy na dofinansowanie projektu rozbudowy biblioteki ze środków EFRR 
• 14 czerwiec 2006 – zakończenie postępowania o zamówienie z dnia 26.05.2006 (unieważnienie postępowania) 
• 29 czerwiec 2006 – ponowne uruchomienie procedury zamówienia publicznego w trybie negocjacje bez ogłoszenia 
• 1 sierpień 2006 – podpisanie umowy z wykonawcą generalnym prac budowlano – montażowych firmą SKANSKA S.A. z Warszawy / rozpoczęcie realizacji inwestycji 
• 17 październik 2006 – podpisanie Aktu Erekcyjnego oraz wmurowanie kamienia węgielnego pod rozbudowę Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gorzowie Wlkp.