Szklany ptak zwycięstwa. Rzecz o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim.
26 września 2025 r. w Filii nr 8 odbyło się kolejne spotkanie literackie, tym razem z okazji 81. rocznicy śmierci poety Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Wydarzenie poprowadził Janusz Dreczka.
Krzysztof Kamil Baczyński (1921 – 1944) ps. Jan Bugaj, Emil, Jan Krzyski, Krzysztof, Piotr Smugosz, Krzysztof Zieliński, Krzyś – polski poeta czasu wojny, prozaik oraz autor sztuki teatralnej. W dzieciństwie chorował na astmę, miał słabe serce, był stale zagrożony gruźlicą. W szkole wyróżniał się wiedzą na temat współczesnej mu literatury. Marzył o karierze grafika lub ilustratora. Wybuch wojny uniemożliwił mu podjęcie studiów w Akademii Sztuk Pięknych. Po utworzeniu w 1940 r. getta w Warszawie pozostał z matką po aryjskiej stronie, ryzykując, w razie wykrycia żydowskiego pochodzenia, rozstrzelanie na miejscu. W okresie okupacji niemieckiej ogłosił 4 tomiki poezji, związany był z pismem „Płomienie” oraz miesięcznikiem „Droga”. Poezja Baczyńskiego najpełniej wyraża cechy pokolenia Kolumbów. Dla nich konsekwencją wybuchu wojny była konieczność poradzenia sobie z tym wstrząsem i odnalezienie własnej postawy wobec tych wydarzeń. Ton jego poezji jest zróżnicowany: obok wierszy dotyczących przeżyć okupacyjnych, pisał także utwory pełne nadziei i piękna, rozbudowanych metafor i elementów ze świata baśni. W 1942 r. wziął ślub z Barbarą Drapczyńską. Porzucił studia polonistyczne, aby poświęcić się konspiracji i poezji. W 1944 r. przeszedł do harcerskiego batalionu „Parasol” i przyjął pseudonim „Krzyś”. Poległ na posterunku czwartego dnia walk o pałac Blanka przy placu Teatralnym 4 sierpnia 1944 r. w godzinach popołudniowych (ok. 16), śmiertelnie raniony w głowę przez strzelca wyborowego ulokowanego prawdopodobnie w gmachu Teatru Wielkiego.
Zachowały się wszystkie jego dzieła: ponad 500 wierszy, kilkanaście poematów i około 20 opowiadań. Zachowało się również kilkaset rysunków i grafik, jak na przykład ilustracje do poszczególnych wierszy, projekty okładek własnych tomików, kolekcja rysunków z psem Baczyńskiego, studium kocich łebków czy rysunki o tematyce orientalnej. Życie i twórczość Baczyńskiego stały się tematem kilku filmów, m.in. „Dzień czwarty”, w którym poetę zagrał Krzysztof Pieczyński i „Baczyński” w reżyserii Kordiana Piwowarskiego z tytułową rolą Mateusza Kościukiewicza.
Podczas spotkania literackiego uczestnicy obejrzeli autorską prezentację prowadzącego pt.: „Szklany ptak zwycięstwa. Rzecz o Krzych’u – K. K. Baczyńskim”. Wysłuchali wierszy poety, a także utworów autorstwa pana Janusza, powstałych m.in. z inspiracji osobowością Baczyńskiego. Nastrój wydarzenia wzbogaciły również utwory muzyczne skomponowane do wierszy poety: m.in. „Wiersze wojenne” w wykonaniu Ewy Demarczyk, „Elegia o …[chłopcu polskim]” – Sanah i Michała Bajora, „Pieśń o szczęściu” – Czesława Mozila i Meli Koteluk.
Wszystkim uczestnikom spotkania bardzo dziękujemy za udział w wydarzeniu i spędzenie czasu w miłym gronie. Naszemu prowadzącemu, panu Januszowi dziękujemy za ciekawą prezentację i wybór wierszy.
Jednocześnie zapraszamy na kolejne spotkanie literackie zaplanowane na 24 października 2025 r., które poświęcone będzie życiu i twórczości Juliana Przybosia.
Dla zainteresowanych link do utworów muzycznych:
https://www.youtube.com/watch?v=Ft533b2k698
https://www.youtube.com/watch?v=GZtUKwfgkec
https://www.youtube.com/watch?v=_hCcucKQKRY
https://www.youtube.com/watch?v=brftyIVBy4c
Tekst i zdjęcia: Anna Jamroz-Fleischer
