Dział Zbiorów Specjalnych

Kierownik: mgr Małgorzata Barczyńska-Kowańdy
Adres: ul. Sikorskiego 107 (wejście od ul. Kosynierów Gdyńskich)
Telefon: 95 727 70 61
e-mail: .img@.img .img@.img
Godziny otwarcia:

  •  poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.30
WILLA HANSA LEHMANNA Z „GALERIĄ SZTUKI REGIONALNEJ” I „GALERIĄ KARYKATURY” (wejście od ul. Kosynierów Gdyńskich)
Telefon: 95 727 70 61, 95 727 80 40, wewn. 154
Godziny otwarcia:
  • poniedziałek – piątek: 10.00 – 19.00
  • sobota: 10.00 – 15.00

Dział Zbiorów Specjalnych posiada unikatowe zbiory, stanowiące źródłowy materiał ikonograficzny
i dokumentacyjny dla historyków, regionalistów, dziennikarzy, studentów. Udostępnia je prezencyjnie głównie w celach naukowych.

STARE DRUKI

Zbiór gromadzony od lat 70-tych XX wieku drogą zakupów antykwarycznych i aukcyjnych oraz darów, liczy 266 woluminów (są to XVI – XVIII wieczne wydawnictwa, reprezentujące nurt sakralny, historyczny, filozoficzno-społeczny, a także książki z zakresu prawa i językoznawstwa). 25 % kolekcji stanowią polonica; ok. 25 % to wydawnictwa niemieckojęzyczne – wśród nich egzemplarze dotyczące historii naszego regionu. np. XVI-wieczna Kronika: Andreas Angelus, Annales Marchiae Brandenburgicae […],Frankfurt a.d.O. : Hartmann, 1598 r., opisująca historię Księstwa Brandenburgii od 416 r. do 1569 r.

RĘKOPISY

341 jednostek inwentarzowych, wchodzących w  skład obszernych zespołów rękopiśmiennych, obejmujących głównie spuścizny osobiste literatów związanych z Gorzowem i regionem gorzowskim: pamiętniki, dzienniki, szkice, bruliony warsztatowe utworów wydanych i niepublikowanych, korespondencja urzędowa i osobista, dokumenty, odznaczenia, fotografie i in. takich postaci jak:, Włodzimierz Korsak, Zdzisław Morawski, Irena Dowgielewicz, Witold Niedźwiecki, Florian Nowicki, Janusz Olczak, Bronisław Słomka, Bronisława Wajs-Papusza.

KARTOGRAFIA

Zbiór o zasięgu chronologicznym XVI-XXI w., liczy ponad 1000 pozycji inwentarzowych i obejmuje  współczesne arkusze map i planów (ponad 800 wol.) oraz stare mapy (ok. 100 wol.). Dotyczy w większości historycznej Nowej Marchii (południowej części obecnego województwa zachodniopomorskiego oraz północnej części województwa lubuskiego). WiMBP  w Gorzowie Wlkp. stała się posiadaczem niemal kompletnego przeglądu kartografii nowomarchijskiej w okresie nowożytnym. Zbiór dokumentów rozwoju przestrzennego, przemian politycznych i historycznych regionu, a także świadectwa doskonalenia się sztuki kartograficznej na przestrzeni wieków, jest systematycznie rozbudowywany  i stanowi znakomite, cenne i niezwykle rzadkie uzupełnienie źródeł do dziejów regionu. W kolekcji występują  mapy luźne o różnym wizerunku i poprawności kartograficznej, której poziom kształtował się w zależności od rozwoju technik pomiarowych i inwencji ich twórców. Najliczniej reprezentowane są mapy ogólnogeograficzne, o różnym stopniu szczegółowości, wywodzące się ze wszystkich liczących się oficyn europejskich. W zbiorach kartograficznych znajdują się również atlasy z  końca XIX i początku XX wieku.

Najstarszym obiektem kartograficznym w zbiorze jest pierwsza, samoistna mapa Brandenburgii Eliasa Camerariusa, profesora matematyki uniwersytetu we Frankfurcie nad Odrą: Marca Brandenbvrgensis [et] Pomerania. Per Gerardum Mercatorem. Cum Privilegio. Skala ok. 1:830 000 wydaną przez Gerarda Mercatora w Amsterdamie  po 1585 r. (miedzioryt 49,5 x 36,5 cm. Sygn. KG685).

Ważną część zbioru stanowią plany  trzech największych bitew wojny siedmioletniej: pod Sarbinowem = Zorndorf (25 VIII 1758), pod Kijami (Sulechowem = Züllichau) (23 VIII 1759) i pod Kunowicami = Kunersdorf (12 VIII 1759).

Kolekcję dopełniają 22 miedziorytnicze tablice dystansowe, określające odległości pomiędzy ważniejszymi miastami Europy (w większości XVIII-wieczne diagramy).

IKONOGRAFIA

Pocztówki

Zbiór pocztówek przedstawia minione już bezpowrotnie obrazy ok. 60 miast i wiosek z okolic Gorzowa Wlkp.,  pozwala przywołać historię, jak również oddać panujący klimat końca XIX i całego XX stulecia. Kolekcja liczy ponad 850 sztuk (czarno-białe i kolorowe), z czego około 300 kart wydanych zostało do 1945 roku – od obiektów opartych na litografii, chromolitografii poprzez pocztówki wytwarzane techniką światłodruku, do fotografii pozbawionej wcześniejszego uroku ale będącej za to wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości. Obok typowych pocztówek w kolekcji można spotkać karty rozkładane, albumiki z pocztówkami do wyrywania oraz leporella – harmonijki z miniaturowymi widokami.

Grafika – 830 prac artystów z Gorzowa i regionu gorzowskiego.

Na uwagę zasługują źródłoznawcze materiały ikonograficzne, ukazujące zmiany w krajobrazie miast i opactw nowomarchijskich:

  • siedemnastowieczne sztychy Matthäusa Meriana, najwybitniejszego rytownika i wydawcy grafiki topograficznej i pejzażowej XVII wieku, przedstawiających widoki i plany m.in.: Cedyni, Chojny, Choszczna, Dębna Lubuskiego, Drezdenka, Frankfurtu nad Odrą, Gorzowa Wlkp., Karska, Kostrzyna, Mieszkowic, Mironic, Myśliborza, Ośna Lubuskiego, Recza, Słońska, Strzelec Krajeńskich, pochodzących z wydawnictwa Martina Zeillera:Topographia Electorat. Brandenburgici et Ducatus Pomeraniae […]. Frankfurt a.M., 1652 r.
  • faksymile 18-wiecznych grafik z widokami miast z początków XVIII wieku, opublikowanych w formie teki w 1913 r.: Petzold, Daniel, Ansichten Märkischer und Pommerscher Städte auf dem Jahren 1710-1715. Nach Originalzeichnungen Daniel Petzolds im Auftrage der Königlichen Bibliothek […], Berlin 1913 r.

Ekslibrisy – ok. 1000 miniaturowych dzieł sztuki graficznej, spośród których na uwagę zasługują ekslibrisy WiMBP w Gorzowie Wlkp.

Malarstwo oryginalne – kilkadziesiąt prac artystów lokalnych z cenzusem zawodowym, najczęściej członków ZPAP, wystawiających swoje prace w kraju i za granicą.

Zbiory fotograficzne – wśród nich kilkadziesiąt portretów ludzi związanych z życiem kulturalnym Gorzowa.

Książki XIX-wieczne – ok. 800 wol. wśród nich druki z zakresu historii, geografii, sztuki, nauk prawnych, filologii i językoznawstwa, teksty literackie, a także literatura poradnikowa z różnych dziedzin (gospodarstwo domowe, kuchnia regionalna, łowiectwo, mowy pogrzebowe, ziołolecznictwo, życie codzienne i in.).

Agendy:

Galeria „Krąg” – Naszym Mamom

Wyznam szczerze, że najbardziej lubię, gdy każdy dzień jest Dniem Matki. Zawsze jestem przy Tobie, ...

Ośrodek Integracji i Aktywności

W Gabinecie Christy Wolf – lekcja bibl...

15 maja 2018 r. w zabytkowej części biblioteki odbyła się kolejna lekcja historii i literatury ...

Kronika

Czem ta ziemia? – mą ojczyzną

Jest na mapie mała kropka, ja tu mieszkam, tu mnie spotkasz. Jak ciekawie i wesoło ...

Ośrodek Integracji i Aktywności

Sięgnij po sukces

11 maja 2018 r., w Ośrodku Integracji i Aktywności odbyło się spotkanie w ramach obchodów ...

Ośrodek Integracji i Aktywności

Dowolność Czytania Krajobrazu

Sztuka swobodnego czytania odnosi się nie tylko do tekstu pisanego czy drukowanego, ale również do ...

Oddział Zbiorów Audiowizualnych

Spotkanie z Reportażem Radiowym (4)

10 maja 2018 r. o godz. 17.00 w willi Hansa Lehmanna, odbyło się czwarte „Spotkanie ...

Kronika

Trup w damskiej koszulce i tęsknota za...

26 kwietnia 2018 r., w Ośrodki Integracji i Aktywności odbyło się kolejne spotkanie z członkami ...

Relacje ze spotkań DKK

Trzy mazurki – o hymnie narodowym

24 kwietnia 2018 r., w Ośrodku Integracji i Aktywności odbyły się zajęcia edukacyjne dla dorosłych ...

Ośrodek Integracji i Aktywności

Historia o drzewie

Jaki jest cykl rozwojowy drzewa, jak drzewo reaguje na kolejne pory roku, ile drzewo może ...

Ośrodek Integracji i Aktywności

Obchody Światowego Dnia Inwalidy

9 kwietnia 2018 r., w Ośrodku Integracji i Aktywności pod hasłem „Trzy sztuki” odbyły się ...

Ośrodek Integracji i Aktywności

Zanim się pojawiłeś

29 marca 2018 r., w Ośrodki Integracji i Aktywności odbyło się kolejne spotkanie z członkami ...

Relacje ze spotkań DKK

W jakim kraju? – w polskiej ziemi

Tu, gdzie jest nasz dom, twój i mój, gdzie lasy są i rzeki nasze, gdzie ...

Ośrodek Integracji i Aktywności